اگر در فصل گلدهی یا پس از آن مشاهده کردید که شکوفهها، برگها یا سرشاخههای درختان سیب، گلابی یا بهصورت ناگهانی سیاه شدهاند و ظاهری شبیه سوختگی پیدا کردهاند، به احتمال زیاد با بیماری آتشک مواجه هستید.
آتشک یکی از مهمترین و خسارتزاترین بیماریهای باکتریایی درختان دانهدار است که در صورت عدم کنترل بهموقع میتواند باعث کاهش شدید عملکرد، افت کیفیت میوه و تضعیف عمومی درختان شود.
عامل بیماری آتشک چیست؟
عامل بیماری آتشک باکتری Erwinia amylovora است.
این باکتری عمدتاً به درختان گلابی، به و سیب حمله میکند و از طریق شکوفهها، شاخههای جوان، زخمهای ایجاد شده روی درخت و حتی ابزار هرس آلوده بهراحتی در باغ گسترش پیدا میکند.
در میان میزبانهای مختلف، گلابی و به حساسیت بیشتری نسبت به این بیماری دارند و معمولاً شدت خسارت در این درختان بیشتر مشاهده میشود.
علائم بیماری آتشک
تشخیص آتشک در بسیاری از موارد دشوار نیست، زیرا ظاهر بیماری بسیار مشخص است.
مهمترین علائم آتشک عبارتند از:
- سیاه شدن شکوفهها
- خشک شدن ناگهانی سرشاخههای جوان
- سوختگی ظاهری برگها
- خشک شدن خوشههای گل
- توقف رشد طبیعی شاخهها
- آسیب به میوههای جوان
- خشک شدن تدریجی شاخههای آلوده
ظاهر قسمتهای آلوده بهگونهای است که انگار توسط آتش سوختهاند و همین موضوع دلیل نامگذاری این بیماری به عنوان «آتشک» است.
خسارتهای بیماری آتشک
آتشک ابتدا به گلها حمله میکند و باعث کاهش شدید تشکیل میوه میشود.
پس از آن با آسیب رساندن به برگها و شاخههای جوان، توان فتوسنتز درخت کاهش پیدا میکند و درخت وارد شرایط تنش شدید میشود.
در ادامه نیز بیماری میتواند باعث:
- کاهش عملکرد باغ
- کوچک ماندن میوهها
- افت کیفیت محصول
- کاهش رشد سال آینده
- ضعف عمومی درخت
شود.
چه عواملی خطر آتشک را افزایش میدهند؟
مصرف بیش از حد کودهای ازته
یکی از مهمترین عوامل تشدید بیماری آتشک، مصرف بیرویه کودهای ازته است.
مصرف زیاد ازت باعث آبکی شدن بافتهای گیاه میشود و شرایط را برای فعالیت و گسترش بیماری فراهم میکند.
کاشت درختان حساس در کنار یکدیگر
کاشت همزمان سیب، گلابی و به در یک باغ میتواند خطر انتقال بیماری را افزایش دهد.
تأخیر در مقابله با بیماری
آتشک از بیماریهایی است که هرچه سریعتر کنترل شود، خسارت کمتری ایجاد خواهد کرد.
پیشگیری از آتشک
اگرچه کنترل کامل شرایط محیطی امکانپذیر نیست، اما رعایت چند نکته میتواند احتمال بروز بیماری را کاهش دهد:
- مدیریت صحیح مصرف کودهای ازته
- جلوگیری از آبکی شدن بافت درخت
- هرس سریع شاخههای آلوده
- ضدعفونی ابزار هرس
- حذف و معدوم کردن اندامهای آلوده
- رعایت بهداشت عمومی باغ
راهکار پیشنهادی دکتر علیون برای مدیریت آتشک
تجربه نشان داده است که در مقابله با بیماریهای باکتریایی، علاوه بر کاهش فشار بیماری، تقویت سیستم دفاعی طبیعی درخت نیز اهمیت بسیار زیادی دارد.
به همین دلیل در برنامه پیشنهادی دکتر علیون برای مدیریت آتشک، استفاده از LPP (Last Point Plus) بهعنوان راهکار اصلی توصیه میشود.
LPP با فعالسازی سیستم دفاعی گیاه (SAR و ISR) و کمک به کنترل عوامل بیماریزا، میتواند در مدیریت آتشک نقش مؤثری ایفا کند.
مزایای استفاده از LPP در برنامه مدیریت آتشک:
- کمک به کنترل بیماریهای باکتریایی
- فعالسازی سیستم دفاعی گیاه
- قابلیت استفاده در دوره باردهی
- عدم ایجاد تنش شدید برای درخت
- امکان استفاده در باغات سیب، گلابی و به
- کمک به کاهش خسارت ناشی از بیماری
نحوه استفاده از LPP برای مقابله با آتشک
در صورت مشاهده علائم اولیه بیماری، توصیه میشود:
LPP با دوز 2 در هزار
بهصورت محلولپاشی روی اندامهای سبز، شاخهها و قسمتهای درگیر بیماری استفاده شود.
در باغهایی که احتمال گسترش بیماری وجود دارد، میتوان محلولپاشی را بهصورت عمومی روی سایر درختان نیز انجام داد تا خطر انتقال آلودگی کاهش یابد.
بهترین زمان محلولپاشی ساعات خنک روز، یعنی ابتدای صبح یا ساعات پایانی عصر است.
جمعبندی
آتشک یکی از مهمترین بیماریهای باکتریایی درختان سیب، گلابی و به است که میتواند خسارتهای اقتصادی قابل توجهی به باغداران وارد کند.
مدیریت صحیح تغذیه، جلوگیری از مصرف بیرویه کودهای ازته، رعایت بهداشت باغ و استفاده از برنامههای نوین مدیریت بیماری، مهمترین اصول کنترل این بیماری محسوب میشوند.
در این میان، استفاده از LPP با دوز ۲ در هزار بهعنوان یکی از راهکارهای پیشنهادی دکتر علیون برای مدیریت آتشک، میتواند به کاهش فشار بیماری و حفظ سلامت درختان کمک کند.
سوالات متداول
1- بیماری آتشک بیشتر در چه درختانی دیده میشود؟
آتشک بیشتر در درختان گلابی، به و سیب مشاهده میشود. در میان این درختان معمولاً گلابی و به حساسیت بیشتری نسبت به بیماری دارند.
2- مهمترین نشانه آتشک چیست؟
سیاه شدن شکوفهها، برگها و سرشاخهها به شکلی که ظاهری شبیه سوختگی پیدا میکنند، مهمترین علامت این بیماری است.
3- آیا مصرف زیاد کودهای ازته میتواند آتشک را تشدید کند؟
بله. مصرف بیرویه کودهای ازته باعث آبکی شدن بافتهای گیاه شده و شرایط را برای توسعه بیماری فراهم میکند.
4- بهترین زمان مقابله با آتشک چه زمانی است؟
بهترین زمان، بلافاصله پس از مشاهده اولین علائم بیماری است. هرچه کنترل بیماری زودتر انجام شود، میزان خسارت کاهش پیدا میکند.
5- دوز پیشنهادی LPP برای مدیریت آتشک چقدر است؟
در برنامه پیشنهادی دکتر علیون، استفاده از LPP بهصورت محلولپاشی با دوز ۲ در هزار روی اندامهای سبز و قسمتهای آلوده توصیه میشود.
