بیماریهای قارچی سالانه خسارتهای سنگینی به گلخانهها، باغات و مزارع وارد میکنند. بیماریهایی مانند فوزاریوم، فیتوفترا، سفیدکها، بوتریتیس و آنتراکنوز میتوانند در مدت کوتاهی بخش قابل توجهی از عملکرد محصول را کاهش دهند.
به همین دلیل استفاده از قارچکشها به یکی از مهمترین بخشهای برنامه مدیریت بیماری در کشاورزی تبدیل شده است.
اما امروزه سؤال بسیاری از گلخانهداران و تولیدکنندگان این است که آیا همه قارچکشها عملکرد یکسانی دارند؟
در سالهای اخیر محصولاتی مانند ال پی پی با رویکردی متفاوت وارد بازار شدهاند و همین موضوع باعث شده است بسیاری از کشاورزان درباره تفاوت آنها با قارچکشهای شیمیایی متداول سؤال داشته باشند.
در این مقاله تلاش میکنیم این تفاوتها را به زبان ساده بررسی کنیم.
قارچکشهای شیمیایی چگونه عمل میکنند؟
بیشتر قارچکشهای شیمیایی برای هدف قرار دادن بخش مشخصی از فعالیت قارچ طراحی شدهاند.
برخی از آنها مانع تولید انرژی در سلول قارچ میشوند، برخی تقسیم سلولی را مختل میکنند و گروهی نیز مسیرهای متابولیکی خاصی را هدف قرار میدهند.
مزیت این روش آن است که معمولاً سرعت اثر بالایی دارد و در بسیاری از شرایط میتواند بیماری را بهسرعت کنترل کند.
اما همین ویژگی در برخی موارد به یک نقطه ضعف نیز تبدیل میشود.
هرچه فشار انتخابی روی قارچ بیشتر باشد، احتمال ظهور نژادهای مقاوم نیز افزایش پیدا میکند. به همین دلیل امروزه مقاومت قارچی به یکی از مهمترین چالشهای تولیدکنندگان در سراسر جهان تبدیل شده است.
ال پی پی چه رویکرد متفاوتی دارد؟
ال پی پی یک قارچکش ارگانیک است که با هدف محافظت از گیاه و مدیریت بیماری توسعه یافته است.
تفاوت اصلی این محصول در آن است که عملکرد آن صرفاً بر پایه یک نقطه اثر مستقیم روی قارچ استوار نیست.
در واقع ال پی پی علاوه بر ایجاد شرایط نامناسب برای توسعه عوامل بیماریزا، به فعال شدن پاسخهای دفاعی طبیعی گیاه نیز کمک میکند.
به زبان ساده، در اینجا تنها قارچ هدف نیست؛ گیاه نیز به بخشی از فرآیند دفاع تبدیل میشود.
مقایسه از نظر ایجاد مقاومت
یکی از مهمترین دغدغههای گلخانهداران، کاهش تدریجی اثر برخی قارچکشها پس از چند سال مصرف است.
در بسیاری از موارد مشاهده میشود که بیماری نسبت به یک ماده مؤثره خاص حساسیت اولیه خود را از دست میدهد و کنترل آن دشوارتر میشود.
به همین دلیل در برنامههای حرفهای مدیریت بیماری معمولاً توصیه میشود قارچکشها بهصورت تناوبی مصرف شوند.
در مورد ال پی پی ، به دلیل تفاوت در مکانیسم عملکرد و عدم وابستگی کامل به یک نقطه اثر اختصاصی، احتمال بروز مقاومت در مقایسه با بسیاری از قارچکشهای شیمیایی رایج کمتر است.
این موضوع بهویژه در کشتهای گلخانهای که فشار بیماری بالا است اهمیت بیشتری پیدا میکند.
مقایسه از نظر پسماند و دوره کارنس
یکی از چالشهای مهم تولیدکنندگان محصولات کشاورزی، موضوع باقیمانده سموم است.
در بسیاری از قارچکشهای شیمیایی، فاصله زمانی مشخصی بین آخرین سمپاشی و برداشت محصول باید رعایت شود که به آن دوره کارنس گفته میشود.
رعایت نکردن این فاصله زمانی میتواند موجب باقی ماندن مقادیر ناخواستهای از سم روی محصول شود.
در مقابل، ال پی پی با هدف حرکت به سمت کشاورزی سالمتر و کاهش نگرانیهای مربوط به پسماند توسعه یافته است و به همین دلیل مورد توجه تولیدکنندگانی قرار گرفته که به بازارهای حساس داخلی و صادراتی فکر میکنند.
مقایسه از نظر سلامت گیاه
در بسیاری از برنامههای شیمیایی، تمام تمرکز بر حذف عامل بیماری است.
اما در رویکردهای جدیدتر مدیریت بیماری، سلامت عمومی گیاه نیز اهمیت پیدا کرده است.
هدف تنها از بین بردن قارچ نیست؛ بلکه باید شرایطی ایجاد شود که گیاه بتواند بهتر با تنشهای محیطی و عوامل بیماریزا مقابله کند.
یکی از تفاوتهای مهم ال پی پی همین نگاه جامعتر به مسئله بیماری است.
کدام گزینه برای گلخانهداران مناسبتر است؟
پاسخ این سؤال به شرایط کشت، نوع بیماری، شدت آلودگی و اهداف تولیدکننده بستگی دارد.
در بسیاری از برنامههای مدیریت بیماری، قارچکشهای شیمیایی همچنان جایگاه خود را دارند و در شرایط خاص میتوانند نقش مهمی ایفا کنند.
اما در مقابل، تولیدکنندگانی که به دنبال کاهش پسماند، کاهش ریسک مقاومت، تولید محصول سالمتر و استفاده از روشهای نوین محافظت از گیاه هستند، معمولاً توجه بیشتری به فناوریهایی مانند ال پی پی نشان میدهند.
جمعبندی
قارچکشهای شیمیایی و ال پی پی هر دو با هدف مدیریت بیماریهای قارچی مورد استفاده قرار میگیرند، اما فلسفه عملکرد آنها یکسان نیست.
قارچکشهای شیمیایی عمدتاً بر حمله مستقیم به عامل بیماری تمرکز دارند، در حالی که ال پی پی علاوه بر کنترل بیماری، تلاش میکند توان دفاعی گیاه را نیز در فرآیند محافظت دخیل کند.
همین تفاوت باعث شده است ال پی پی به عنوان یک نسل جدید از راهکارهای محافظت از گیاه در گلخانهها، باغات و مزارع مورد توجه قرار گیرد.
سوالات متداول
آیا ال پی پی جایگزین کامل قارچکشهای شیمیایی است؟
خیر. انتخاب روش مناسب به شرایط کشت، نوع بیماری و برنامه مدیریتی مزرعه یا گلخانه بستگی دارد.
مهمترین تفاوت ال پی پی با قارچکشهای شیمیایی چیست؟
تمرکز ال پی پی تنها بر عامل بیماری نیست و به نقش دفاع طبیعی گیاه نیز توجه میکند.
آیا احتمال ایجاد مقاومت در ال پی پی وجود دارد؟
احتمال بروز مقاومت در مقایسه با بسیاری از قارچکشهای شیمیایی رایج کمتر است.
آیا ال پی پی برای محصولات صادراتی مناسب است؟
به دلیل توجه به موضوع پسماند و سلامت محصول، مورد توجه بسیاری از تولیدکنندگان صادراتمحور قرار گرفته است.
آیا ال پی پی فقط در گلخانه استفاده میشود؟
خیر. این محصول در گلخانهها، باغات، مزارع و فضای سبز نیز قابل استفاده است.
